كانالها وارد ميسازند و براى نواحى خشك استوائى آب مياندوزند ، لوول حتى از روى تغيير رنگ تدريجى آب كانالها كوشش نمود كه سرعت جريان آب آنها را نيز تخمين بزند . ژرژگاموف ، سپس در اين‌باره چنان اظهار نظر مىكند كه : اگر واقعا چنين كانالهائى موجود بوده‌اند ، تصورات مذكور بسيار جالب و پرارزش ميشد ، ولى بدبختانه وقتى با تلسكوبهاى قوى به مشاهدهء دقيق پرداختند ، و با پيشرفت فن عكاسى معلوم شد كه چنان نيست ، بلكه شبكه‌ها و كانالها كه عدهء زيادى وجود آن را تأييد كرده‌اند به نظر خطاى ساده باصره است . بدين معنى كه چشم انسان عادت دارد هروقت به چيزى كه نزديك حد رؤيت است نگاه كند ، جزئيات آنها را بوسيلهء خطوط نازك خيالى بهم مربوط سازد ، و از مجموعهء آنها اشكال هندسى بوجود آورد . در اينكه تعداد بيشمارى لكه‌هاى سياه در سطح مريخ وجود دارد شكى نيست ، ولى خطوط راست يا كانالهائى آنها را از هم جدا نمىسازد . و هنوز نميدانيم آيا جانورى در مريخ وجود دارد يا نه ؟ . نگارنده : چنان كه ملاحظه ميكنيد نتيجهء كليهء كاوشهاى دور و دراز دانشمندان كيهان‌شناس با تمامى نشيب و فرازها : محتمل است ، حدس مىزنيم ، امكان دارد ، و بالأخره نميدانيم - مىباشد . در صورتى كه شعاع بينش آنها با در دست داشتن تلسكوبهاى نيرومند تنها همسايگان زمين ، سيارات منظومهء شمسى - يعنى نزديكترين ستارگان كهكشان أدنى مىباشد . . تا چه رسد كه اين گونه كاوشها دربارهء وجود و عدم حيات در ساير ستارگان اين كهكشان و يا ميليونها كهكشانهاى دور تر نيز به كار برند . در صورتى كه چنان كه خواهيم ديد - برخى از ستارگان باندازه‌اى بما دورند كه از آغاز آفرينش تا زمان انفجار نسبت بما در حجاب بوده و هرگز نورشان به زمين